Voor welke brandklassen kunt u een blusdeken gebruiken?
Delen
Voor welke brandklassen is een blusdeken geschikt?
Blusdekens worden vaak omschreven als veelzijdige brandveiligheidsproducten, maar ze zijn niet geschikt voor elk type brand. De doeltreffendheid ervan hangt af van wat er brandt, hoe groot de brand is, waar deze zich bevindt en of het gehele brandende oppervlak veilig kan worden afgedekt.
Een conventionele blusdeken is primair bedoeld voor een kleine, ingesloten en volledig afdekbare brand. Als de brand zich uitbreidt, dikke rook produceert of de vluchtweg bedreigt, moet u onmiddellijk evacueren en de hulpdiensten inschakelen.
Voor stapsgewijze instructies voor het gebruik, zie Hoe gebruikt u veilig een blusdeken →
Brandklassen: een belangrijk regionaal verschil
De terminologie voor brandklassen is niet in elk deel van de wereld identiek. Deze gids hanteert het Europese brandklassensysteem omdat dit direct relevant is voor conventionele blusdekens die zijn beoordeeld volgens EN 1869:2019.
Onder dit systeem worden branden gewoonlijk ingedeeld op basis van het materiaal dat brandt:
- Klasse A: vaste stoffen zoals hout, papier en textiel;
- Klasse B: brandbare vloeistoffen of vloeibaar wordende stoffen zoals benzine, verf en oplosmiddelen;
- Klasse C: brandbare gassen zoals propaan, butaan en methaan;
- Klasse D: brandbare metalen zoals magnesium, natrium en aluminiumpoeder; en
- Klasse F: bakoliën en vetten.
Branden waarbij elektrische apparatuur onder spanning staat, vormen een belangrijke praktische categorie, maar elektriciteit is geen afzonderlijke formele Europese brandklasse. Zodra de stroomtoevoer is uitgeschakeld, wordt de brand beschouwd volgens het materiaal dat blijft branden.
Professionele kopers buiten Europa moeten zich ervan bewust zijn dat lokale systemen voor brandklassen andere letters of definities kunnen gebruiken. Het onderliggende principe blijft hetzelfde: het brandende materiaal en het feitelijke brandoverschot bepalen welke blusmethode geschikt is.
Brandklassen helpen bij het identificeren van het gevaar, maar ze bewijzen niet automatisch dat een bepaalde blusdeken geschikt is. Productinstructies, dekenafmetingen, testdocumentatie en de werkelijke brandomstandigheden moeten ook in overweging worden genomen.
Klasse A: branden in vaste stoffen
Een blusdeken kan worden gebruikt bij een kleine brand van klasse A wanneer het brandende materiaal volledig kan worden afgedekt.
Mogelijke voorbeelden zijn:
- een klein voorwerp van brandend textiel;
- een kleine brand in textiel of stoffering;
- een kleine prullenbakbrand met papier; of
- een ander beperkt brandend object dat volledig onder de deken past.
De deken beperkt de zuurstoftoevoer en kan helpen vlammen in te dammen. Het is niet geschikt zodra de brand zich heeft uitgebreid naar meubels, muren, kasten, plafonds of een grotere massa brandbaar materiaal.
Kledingbranden
Brandende kleding bestaat uit vaste brandbare materialen, maar ingrijpen bij een persoon vereist specifieke zorg. De persoon moet stoppen, op de grond vallen en rollen. Iemand anders kan een voldoende grote blusdeken gebruiken om de vlammen te smoren, mits dit veilig kan gebeuren.
Binnen het DVM-assortiment biedt de deken van 1,2 × 1,8 m een grotere lichaamsbedekking en is dit de geprefereerde maat waar kledingbranden een geïdentificeerd risico vormen. Houd het gezicht en de luchtwegen vrij.
Blusdekens voor kledingbranden →
Klasse B: branden in brandbare vloeistoffen
Een conventionele blusdeken mag niet worden gepresenteerd als een algemene oplossing voor klasse B-branden. Benzine, oplosmiddelen, verf en andere brandbare vloeistoffen kunnen zich snel verspreiden, onder de deken vandaan stromen en gevaarlijke dampen produceren.
Probeer geen blusdeken te gebruiken wanneer:
- brandstof of oplosmiddel lekt;
- de brandende vloeistof zich verspreidt;
- het volledige brandende oppervlak niet kan worden afgedekt;
- ontsteking van dampen of explosie mogelijk is;
- een houder onder druk staat of beschadigd is; of
- een veilige toegang en vluchtweg niet gegarandeerd kunnen worden.
Een zeer klein, volledig ingesloten brandend object kan soms worden afgedekt, maar dit mag niet worden verward met algemene geschiktheid voor benzine-, oplosmiddel- of brandstofbranden. Gebruik de brandblusmiddelen die zijn gespecificeerd voor het werkelijke klasse B-risico en volg de noodprocedures van de locatie.
De heptaan-test in de TÜV SÜD-documentatie van DVM levert bewijs van de prestaties van het geteste product onder de gecontroleerde omstandigheden zoals beschreven in het rapport. Dit betekent niet dat een conventionele blusdeken veilig kan worden gebruikt bij elk incident met brandbare vloeistoffen.
Klasse C: branden in brandbare gassen
Blusdekens zijn over het algemeen niet geschikt voor klasse C-gasbranden.
Het doven van de zichtbare vlam terwijl er gas blijft ontsnappen, kan een onverbrande gaswolk creëren en een ernstig explosierisico vormen. De gastoevoer moet eerst veilig worden afgesloten.
Als de toevoer niet onmiddellijk kan worden afgesloten zonder de brand te naderen:
- dek de vlam niet af en probeer deze niet te doven;
- evacueer de ruimte;
- vermijd het bedienen van elektrische schakelaars; en
- neem contact op met de hulpdiensten of de gasleverancier.
Klasse D: branden in brandbare metalen
Een conventionele glasvezel-blusdeken mag niet worden gebruikt bij klasse D-metaalbranden.
Brandende metalen kunnen extreem hoge temperaturen bereiken en kunnen heftig reageren met ongeschikte blusmiddelen. Voorbeelden zijn branden met:
- magnesium;
- natrium of kalium;
- lithiummetaal;
- titanium; en
- aluminium of andere metaalpoeders.
Klasse D-risico's vereisen gespecialiseerde blusmiddelen, procedures en getraind personeel. Evacueer en volg het noodplan van de locatie.
Branden met elektrische apparatuur
Elektrische apparatuur onder spanning is geen afzonderlijke Europese brandklasse. Desondanks creëert de aanwezigheid van elektriciteit een extra risico op schokken en vlambogen.
Een blusdeken kan alleen worden overwogen voor een kleine brand in een apparaat wanneer:
- de elektrische stroomtoevoer waar mogelijk veilig is uitgeschakeld;
- de brand beperkt is tot een klein apparaat of voorwerp;
- het gehele brandende oppervlak kan worden afgedekt;
- er geen blootliggende onder spanning staande onderdelen binnen handbereik zijn; en
- er een vrije vluchtweg beschikbaar blijft.
Raak beschadigde bedrading, kabels of het apparaat niet aan. Gebruik geen conventionele blusdeken om een brandend batterijpakket, hoogspanningsinstallatie of apparatuur onder stroom aan te pakken.
Als de stroom niet kan worden uitgeschakeld, de rook toeneemt of de brand zich heeft uitgebreid naar muren, kasten of omliggende materialen, moet u onmiddellijk evacueren.
Blusdekens voor branden in elektrische apparatuur →
Klasse F: bakolie- en vetbranden
Kleine, ingesloten klasse F-bakolie- en vetbranden zijn een van de voornaamste toepassingen van een correct geteste conventionele blusdeken.
Voorbeelden zijn:
- een pan met brandende bakolie of vet;
- een klein incident met een friteuse in een vroeg stadium; of
- een compact kookapparaat dat volledig kan worden afgedekt.
Om de deken veilig te gebruiken:
- schakel de warmtebron alleen uit als dit veilig kan;
- trek aan de lipjes en bescherm uw handen achter de deken;
- plaats de deken voorzichtig over de gehele pan of het apparaat;
- gooi de deken er niet op en verstoor de brandende olie niet;
- laat de deken liggen totdat de olie en het kookgerei volledig zijn afgekoeld; en
- vervang de deken na gebruik bij een brand.
Giet nooit water op brandende bakolie of vet. Water kan snel in stoom veranderen en brandende olie uit de houder werpen.
De DVM 1 × 1 m blusdekenserie is onafhankelijk getest door TÜV SÜD onder gecontroleerde omstandigheden voor bakoliebranden in overeenstemming met EN 1869:2019.
DVM breidt haar onafhankelijke EN 1869:2019-testprogramma ook uit naar de 1,2 × 1,8 m blusdekenserie. De bijbehorende TÜV SÜD-documentatie wordt toegevoegd zodra deze beschikbaar is.
Bekijk het TÜV SÜD-testrapport en de brandtestvideo's →
Blusdekens voor keukens en kookbranden →
Kan een conventionele blusdeken worden gebruikt bij een brand in een lithium-ionbatterij?
Een conventionele blusdeken voor huishoudelijk of zakelijk gebruik is niet bedoeld om een ontwikkelde brand in een lithium-ionbatterij of een incident met een accu van een elektrisch voertuig te blussen.
Kleine consumentenbatterijen en apparaten kunnen opnieuw ontbranden omdat de hitte en chemische reacties in de cellen aanhouden. Pak een brandend of opgezwollen apparaat op batterijen niet op, wikkel het niet in en draag het niet, tenzij dit door de hulpdiensten is geïnstrueerd.
Brandbeperkende dekens (Fire Limitation Blankets - FLBs) voor voertuigen vormen een afzonderlijke professionele productcategorie. Ze zijn bedoeld om vlammen, hitte, rook en besmetting rond een voertuigincident te beperken, maar ze stoppen niet de 'thermal runaway' in de batterij.
Een brandbeperkende deken moet daarom niet worden verward met een conventionele EN 1869:2019-blusdeken. Het brandomstandigheden, productafmetingen, inzetmethode en technische vereisten zijn fundamenteel verschillend.
Veelgestelde vragen over brandbeperkende dekens →
Wanneer mag een blusdeken niet worden gebruikt?
Ongeacht de nominale brandklasse, probeer geen blusdeken te gebruiken wanneer:
- de brand groter is dan de deken;
- het brandende gebied niet volledig kan worden afgedekt;
- vlammen zich hebben verspreid naar muren, kasten, plafonds of omliggende apparatuur;
- dichte rook, hitte of giftige dampen een veilige toegang blokkeren;
- de brand gepaard gaat met lekkend gas of verspreidende brandstof;
- reactieve chemicaliën of brandbare metalen zijn betrokken;
- een houder onder druk kan openbarsten;
- de enige vluchtweg verloren kan gaan; of
- er enige onzekerheid is over de persoonlijke veiligheid.
In deze situaties: evacueer, sluit indien mogelijk de deuren achter u en neem contact op met de hulpdiensten.
Blusdeken versus brandblusser per brandtype
Een blusdeken en een brandblusser dienen verschillende doeleinden.
- Een blusdeken is bedoeld voor een kleine, ingesloten brand die benaderd en volledig afgedekt kan worden.
- Een brandblusser brengt een blusstof aan die is geselecteerd voor de relevante brandklasse en kan over het algemeen vanaf een grotere afstand worden gebruikt.
Een blusser is niet automatisch geschikt voor een groeiende of ongecontroleerde brand. Het juiste blusmiddel moet worden geselecteerd en evacuatie mag niet worden uitgesteld.
Geschiktheid van blusdekens in één oogopslag
| Brandcategorie | Algemene geschiktheid blusdeken | Belangrijke beperking |
|---|---|---|
| Klasse A — vaste stoffen en textiel | Soms geschikt | Alleen kleine, volledig afdekbare branden |
| Klasse B — brandbare vloeistoffen | Over het algemeen niet aanbevolen | Nooit voor uitbreidende, lekkende of vluchtige brandstofbranden |
| Klasse C — gassen | Niet geschikt | Gastoevoer moet veilig worden afgesloten |
| Klasse D — metalen | Niet geschikt | Gespecialiseerde uitrusting en procedures vereist |
| Elektrische apparatuur onder spanning | Beperkte geschiktheid | Stroom uitschakelen en alleen kleine apparaatbrand veilig afdekken |
| Klasse F — bakoliën en vetten | Voornaamste toepassing | Alleen kleine, ingesloten branden die volledig afgedekt kunnen worden |
EN 1869:2019 en wereldwijde productselectie
Voor conventionele blusdekens biedt EN 1869:2019 een gedefinieerde Europese productnorm met prestatie- en testeisen. Voor kopers buiten Europa kan het ook dienen als een nuttige technische maatstaf wanneer er geen gelijkwaardige nationale norm voor blusdekens is gespecificeerd.
Dat betekent niet dat de Europese terminologie voor brandklassen of EN 1869:2019 wereldwijd wettelijk verplicht is. Lokale brandvoorschriften, productregels en classificatiesystemen moeten altijd worden gecontroleerd voor de doelmarkt.
Voor meer informatie over productnormen en documentatie, zie Normen, compliance & certificering voor blusdekens →
Samenvatting
Een conventionele blusdeken is het meest geschikt voor:
- kleine klasse F-bakolie- en vetbranden;
- kleine klasse A-objecten of textiel die volledig kunnen worden afgedekt;
- ingrijpen bij kledingbranden met een voldoende grote deken; en
- sommige kleine branden in apparaten na uitschakeling van de stroom.
Het mag niet worden vertrouwd voor:
- gasbranden;
- metaalbranden;
- uitbreidende brandstof- of oplosmiddelbranden;
- grote of ontwikkelde branden;
- hoogspannings- of ontwikkelde batterijincidenten; of
- elke situatie waarin veilig en volledig afdekken onmogelijk is.
Brandclassificatie is slechts één onderdeel van de beslissing. De dekenafmetingen, toegankelijkheid, instructies, productdocumentatie en de werkelijke ontwikkeling van de brand zijn even belangrijk.